Rulo boru poşet, kesintisiz tüp filmden kesilen parçanın bir iş istasyonunda ürüne göre hazırlanmasına imkân verir. Kesim, taban işlemi, ürün yerleştirme ve son kapatma aynı masada veya farklı istasyonlarda yapılabilir. Bu rehber, işleri birbirine karıştırmadan sıralamayı, ilk parçayı kabul etmeyi ve her aşamada hangi örneğin saklanacağını belirlemeyi anlatır.
İşi dört ayrı aşama olarak düşünün
İlk aşama, rulodan gerekli film boyunu çekip kesmektir. Tüp açık olarak kalacaksa kesimden sonra doğrudan ürüne geçilebilir. Taban kapatılacaksa ikinci aşamada boş kılıfın bir ucu işlenir. Üçüncü aşama ürünün açık taraftan yerleştirilmesidir. Son aşama ise ağız kapatılacaksa bunun tamamlanması ve bitmiş paketin kontrolüdür. Bir işte dört adımın hepsi olmayabilir. Kullanılacak sıra kılıfın teslim biçimi ve ürünün paket içinde nasıl duracağına göre yazılır.
| Aşama | Masaya gelen örnek | Sonraki adıma geçmeden önce kontrol |
|---|---|---|
| Kesim | Sürekli tüp film | Kesim boyu ve iki açık uç |
| Taban işlemi | Boş kesik kılıf | Taban çizgisi ve düz film alanı |
| Ürün yerleştirme | Açık ağızlı kılıf veya torba | Giriş yönü ve tam yerleşim |
| Son kapatma | Ürün yerleştirilmiş örnek | Kapanış alanı ve bitmiş paket |
İş kartında hangi aşamanın tedarikçi tarafından tamamlandığını belirtin. Örneğin hazır tabanlı torba alınıyorsa ilk iki adım üretim masasında yapılmaz. Perfore rulo geliyorsa operatörün kesim boyu seçmesi yerine ayırma çizgisinden parça alması gerekebilir. Rulo boru poşet adı, bu hareketlerin hangisinin yapıldığını tek başına söylemez. İlk boş örnek, beklenen teslim biçimini doğrulamak için ayrı tutulur.

Tezgâhın iş sırasına göre düzenlenmesi
Film rulosunun ilk çıkış noktası ile kesim bölgesi arasında serbest alan bırakın. Kesilen parçanın normal iş sırasında hangi tarafa gideceğini belirleyin. Bir işte kesilmiş kılıflar doğrudan kapatma masasına giderken başka işte ürün yerleştirilene kadar bekleyebilir. Bekleme alanı kesim çizgisinin üstünde kalırsa operatör her yeni parçada istifi hareket ettirmek zorunda kalabilir. Malzemenin tek yönde ilerlediği bir örnek düzen hazırlayın. Ekipmana yakın yerleşim, üreticinin çalışma ve güvenlik talimatlarına uymalıdır.
Kapatma ekipmanı ile film kesim alanı aynı masadaysa, ayar örneklerinin nereye ayrılacağı baştan belirlenir. Bir deneme kılıfı normal üretim istifine karışırsa sonra hangi ayarla hazırlandığı anlaşılamayabilir. Açık ağızlı kesim, tabanı işlem görmüş boş torba ve ürünlü örnek ayrı kodlarla gösterilir. Bunların hepsi aynı rulodan çıkmış olabilir, ancak farklı kontrol adımlarını temsil eder. Bir sorun bulununca hangi aşamadan numune alınacağı böylece bellidir.
Kesim dayanağını iş kartıyla eşleştirme
Kesim için kullanılan fiziksel işaretin hangi ucunu referans aldığınızı kaydedin. Dayanak çizgisi kalınsa işaretin önü ve arkası farklı boy verebilir. İş değiştirildiğinde dayanak yeni değere alınır ve ilk boş kılıf düz zeminde ölçülür. Kılıfın iki kenarındaki boy farklıysa kesik çizgi eğri olabilir. Hedef boy doğru görünse bile bir uçta kapanış alanı daralabilir. Bu nedenle ilk örnekte toplam boyla birlikte iki kesik kenarın yönünü de inceleyin.

Taban işlemini ürün yerleşiminden ayrı deneme
Bir ucu kapanacaksa ilk denemeyi boş kılıfta yapın. Boş parçanın düz yüzeyde nasıl kapandığını, çizginin kesik kenara göre nerede durduğunu ve iki duvarın hizasını inceleyin. Kullanılan ekipman ve film için geçerli çalışma yöntemi izlenir. Yeni film numunesinde önceki kapatma ayarının aynen çalıştığı varsayılmaz. Bir ayar değişikliği gerekiyorsa izin verilen çalışma aralığında tek değişkenle deneme yapılır ve kullanılan boş örnek saklanır.
Taban çizgisi uygun görünüyorsa gerçek ürünü açık ağızdan yerleştirin. Ürünün ucu tabana yaklaştığında filmde hangi noktaya temas ettiğine bakın. Bir köşe çizginin üzerine doğrudan baskı yapıyorsa boş kılıfta görülmeyen bir durum oluşur. Numuneyi normal hareketle kaldırıp sonraki istasyona aktarın. Kapatılmış çizginin görünüşünü ve ambalajın gerçek kullanımda nasıl davrandığını ayrı kaydedin. Yalnızca düzgün çizgi görülmesi, ambalajın bütün kullanım koşullarını karşıladığını kanıtlamaz.
Ürün yerleştirme ve son kapatma arasındaki kontrol
Ürün kılıf içine girdiğinde tabana veya çizimde belirtilen son konuma tam ulaşmalıdır. Bir çıkıntı kılıfta takılıyorsa üstteki boş film alanı normalden az görünebilir. Önce yerleşimi kontrol edin, sonra kesim boyunu değiştirip değiştirmeyeceğinize karar verin. Film ağzı düz kapanmaya hazır olmalı ve ürün ucu kapatma alanına taşmamalıdır. Bu aşamada ölçülen serbest film payı, boş kılıfın toplam kesim boyundan farklı bir bilgidir.
Bir işte ağız açık kalacaksa son işlem kapatma değildir. Ürünün kılıftan çıkarılması için hangi ucun tutulacağı ve koli içinde filmin nereye yatırılacağı kontrol edilir. Ağız kapanacaksa ekipmanın yöntemine göre örnek hazırlayın. Film yüzleri bir tarafa yığılmışsa önce ürün konumunu ve kılıf düzlüğünü yeniden inceleyin. Boş örnekte düzgün çalışan bir kapatma, gerçek ürünün konumu değiştiğinde farklı sonuç verebilir. Son kabul örneği mutlaka işin gerçek kullanım biçimini göstermelidir.
| Görülen durum | Önce kıyaslanacak örnek | İncelenecek adım |
|---|---|---|
| Uçlar eşit görünmüyor | Boş kesilmiş kılıf | Kesim açısı ve dayanak |
| Taban çizgisi kıvrımlı | Ürünsüz kapatma | Film yerleşimi ve ekipman |
| Üstte film kısa kaldı | Tam yerleşmiş ürünlü örnek | Geçiş ve kesim payı |
| Bitmiş paket kolide sıkışıyor | Açma ve koli örneği | Uç yerleşimi ve toplam dış boy |

İş aşamalarına ayrı miktar yazma
Kesim sayısı, tabanı kapanmış boş parça sayısı ve kabul edilen bitmiş paket sayısı birbirine eşit olmayabilir. Örneğin bir vardiyada 120 kesim yapılmış, 116 parçada taban işlemi tamamlanmış ve 114 ürün kabul edilmiş olabilir. Aradaki fark hangi adımda oluştuysa oraya yazın. Kesim için ayrılan bir ölçüm numunesiyle gerçek üründe kapatma sonrası ayrılan paket aynı kayıp türü değildir. Sayım, ilk iş emriyle bitmiş ürün arasındaki farkın hangi aşamada oluştuğunu göstermelidir.
Tezgâhlar arası aktarımda parça sayısı önemliyse ilk masanın çıkış adedi ile ikinci masanın aldığı adedi eşleştirin. Bekleme sepetinde numune veya ayar parçası bulunuyorsa onu normal işe dahil etmeyin. Kısmen tamamlanmış bir iş vardiya sonunda devredildiğinde, sepetin hangi aşamada kaldığını yazın. Böylece ertesi vardiya tabanı kapanmış bir torbaya tekrar taban işlemi uygulamaz. Her sepetin açık uç durumu ve iş kodu görülebilir olmalıdır.
Ürün değişiminde denemeyi yeniden başlatma
Bir işten diğerine geçerken eski kesim parçalarını ayırın. Yeni ürün aynı yassı en ve kalınlıkta çalışsa bile kesim boyu veya kapanış payı farklı olabilir. Önce yeni boş kılıfı ölçün, ardından taban işlemi varsa boş örnek üzerinde doğrulayın. Gerçek ürünü yerleştirip kapanış alanını görün. Tüm adımlar sonunda son kabul örneğini yeni iş koduyla saklayın. Önceki ürüne ait bir numune yeni işin başında doğru görünse bile uç yerleşimi farklı olabilir.
Bir ürünün boyu aynı kalıp uç kapağı genişlerse, en ve giriş yönü yeniden kontrol edilir. Kapanış ekipmanı değiştiğinde ise eski film ve kesim boyu aynı olsa bile düz alanın yeterliliği incelenir. Bütün işlem kartını yeniden yazmadan önce hangi adımın etkilendiğini belirleyin. Ekipman veya ürün farkı tek bir aşamayı değiştiriyorsa o aşamanın örneğini ayrı kaydedin. Bu düzen, aynı rulonun birden fazla üründe kullanıldığı işlerde tekrar denemelerin kapsamını netleştirir.

Tek masalı ve iki masalı örnek düzen
Tek masalı bir düzende operatör rulodan kılıfı keser, gerekiyorsa taban işlemini yapar, ürünü yerleştirir ve son kontrolü tamamlar. Malzemenin her adımda el değiştirmemesi, örneklerin sırasını izlemeyi kolaylaştırabilir. Buna karşılık bir iş tamamlanmadan kesim alanı boşalmazsa sonraki parça hazırlanamaz. Bu düzende film yolu ile bitmiş ürünün bırakıldığı yer birbirinden ayrılır. Boş kesim ölçümü yapılırken kapatma alanında normal üretim ürünü kalmamalıdır. İlk deneme sırasında masanın nerede sıkıştığını gözlemlemek, en uygun yerleşimi kâğıt üzerinde tahmin etmekten daha yararlıdır.
İki masalı düzende ilk istasyon kesilmiş veya tabanı hazırlanmış parçaları verir. İkinci istasyon ürün yerleştirir ve gerekiyorsa ağzı kapatır. Bu ayrım kesimin düzenli yürümesini sağlayabilir, ancak ara istif için bir tanım gerekir. Ara istifin etiketi hangi aşamanın tamamlandığını göstermelidir. İkinci istasyon ürün yerleştirmeden önce açılacak ucun nerede olduğunu bilmelidir. Kesim masasında bir ölçü değiştiğinde yeni ilk örneğin ikinci masaya ulaşıp ulaşmadığı kontrol edilir. Geçişte eski ve yeni parçalar aynı sepete konursa sorun bitmiş pakette görülene kadar fark edilmeyebilir.
Her iki düzende de ilk parçanın sorumluluğu belirlenir. Kesim yapan kişi boş boyu, ürünü yerleştiren kişi tam oturmayı, son kontrolü yapan kişi bitmiş paketi doğrulayabilir. Tek kişi bütün adımları yürütse bile üç kontrol farklı zamanlarda yapılır. İşin sonundaki iyi görünen paket, önceki boş kesimin hedef boyda olduğunu kanıtlamaz. Kesim ve kapatma ölçüleri ayrı kaydedildiğinde boy değişiminde hangi adımın yeniden deneneceği daha açık olur.
İş kartında örnek süre ve malzeme hesabı
Temsili bir vardiyada 320 mm boyunda 250 kabul edilmiş paket planlanıyor olsun. Bu paketler için teorik film 80 metredir. Kesim başında dört ayar parçası, vardiya içinde üç ölçüm parçası ve bir hatalı kesim ayrılırsa aynı boyda sekiz parçanın karşılığı 2,56 metredir. Teorik kabul miktarıyla örnekler için kullanılan film ayrı gösterilir. Sayım sadece 258 kesim olarak yazılırsa bu kesimlerin neden 250 bitmiş paket verdiği anlaşılmaz. Rulonun sonundan kullanılmayan bölüm de bu basit hesap dışında kalabilir.
İş süresi yazılırken ruloyu takma, ilk boyu ayarlama, boş kılıfı ölçme ve ürünlü örneği kabul etme ayrı görülebilir. Sadece tezgâhın kesim hızına bakmak, hazır kesilmiş kılıfa geçmenin sağlayacağı veya azaltacağı işi tam açıklamaz. Kesim başka bir masada yapılıyorsa aktarım ve sepet sayımı da süreye dahil olur. Hazır torbada taban işlemi ortadan kalkabilir; fakat doğru modelin depodan getirilmesi ve ilk ürün örneği yine gerekir. Kıyaslama gerçek iş adımlarını ve her adımda oluşan beklemeyi kapsar.
Bir vardiyada iki farklı boy aynı rulodan hazırlanacaksa film hesabını her boy için ayrı yapın. İlk işin bitişinde sayaç değeri ile kabul edilen paket adedini yazın. İkinci işe geçerken dayanağın yeni değerini ve ilk boş kılıfı kaydedin. Aradaki ayar parçalarını tek bir boyun normal tüketimine katmayın. Gerçek tüketim daha sonra hesaplanırken hangi filmin ürün üzerinde kaldığı, hangisinin kontrol ve ayar için ayrıldığı anlaşılır. Bu bilgi hem yeni sipariş miktarı hem de iş istasyonunun iyileştirilmesi için kullanılır.
Eksik veya sorunlu örneğin geldiği adımı bulma
Bitmiş ürün beklenen boyda değilse önce boş kılıfı ölçün. Boş boy uygunsa taban çizgisinin kesik kenara göre konumuna bakın. Taban çizgisi de uygunsa ürünün tam yerleşip yerleşmediğini ve son kapanışın nerede kaldığını inceleyin. Her adım için farklı bir örnek olduğunda kontrol sırayla yapılabilir. Örneğin ürün üstte kısa kalıyor gibi görünürken asıl sorun kılıf ağzında değil, ürünün tabana ulaşmadan gövdede takılması olabilir. Sadece son kapatmayı değiştirerek yapılan düzeltme bu durumu gizleyebilir.
Boş kılıfın iki yanındaki ölçüler birbirine eşit değilse kesim açısı incelenir. Açıklık bazı örneklerde yeterli, bazılarında dar görünüyorsa aynı rulodan alınan parçaların kesik uçlarını ve istif koşulunu karşılaştırın. Kapatma sorunu yalnızca ürünlü örnekte çıkıyorsa ürünün kapanış çizgisine yaklaşmasına ve film katlarının yerleşimine bakın. Her seferinde tek adımı değiştirin. Başka bir ürün veya farklı tezgâh aynı anda değişirse yeni denemenin sonucu hangi koşula ait olduğu bilinmeden kalabilir.
Sorun çözüldükten sonra ilk doğru boş kesim, ilk doğru tabanlı örnek ve bitmiş paket birbirine bağlanır. Önceki sorunlu örnek saklanacaksa hangi aşamada ayrıldığı açıkça yazılır. Numunelerin üzerinde doğrudan işaret konulamıyorsa ayrı paket ve etiket kullanın. Bir sonraki vardiya aynı işte ilk örnekleri karşılaştırabilir. Sorun tekrar ettiğinde önceki deneyin sonuçları görülebildiği için baştan bütün ekipman ayarlarını değiştirmek gerekmez.
Vardiya devrinde yarım işin kaydı
Bir iş gün sonunda tamamlanmadıysa bağlı rulonun kodu ve kalan parça grupları ayrı kaydedilir. Kesilmiş ama tabanı kapanmamış parçalar ile tabanı hazır boş torbalar aynı alanda durmamalıdır. Ürünü yerleştirilmiş ancak son kapanışı yapılmamış örnekler varsa bunlar da başka bir iş aşamasıdır. Her sepet üzerinde model kodu, tamamlanan son adım ve adet görünür. Bir sonraki vardiyada işin hangi noktadan başlayacağı sadece sözle aktarılırsa bir kılıfa yanlış işlem yapılabilir.
Devralan ekip, en son kabul edilen bitmiş örneğin yanında ilgili boş kılıfı da görmelidir. Rulo değiştirilmiş ama ilk ürün henüz kabul edilmemişse bu bilgi belirtilir. Yeni vardiya önce etiket ve film yolunu kontrol eder, ardından gereken ilk parça denemesini tamamlar. Aynı rulo aynı ürün için kullanılmaya devam etse bile tezgâhta kalan dayanak farklı işten değiştirilmiş olabilir. Başlangıç kontrolünün amacı eski iş ayarını otomatik olarak sürdürmek yerine gerçek ilk parçayı doğrulamaktır.
Sık sorulan sorular
İş istasyonu kartında fotoğraf hangi aşamayı göstermeli?
Her fotoğrafa gösterdiği aşamanın adını yazın. Kesim fotoğrafında açık uç ve ölçüm noktası; taban örneğinde kapatma çizgisi; bitmiş pakette ise ürünün son yerleşimi görünmelidir. Bir fotoğraf yalnızca açıklama amaçlı hazırlanmışsa onu gerçek kabul örneğiyle karıştırmayın. Gerçek kabul kaydında tezgâh, ürün ve film kodu bulunur. Operatör görsele baktığında bir sonraki hareketi ve parçanın nereye gideceğini anlayabilmelidir.
Aynı masa üzerinde ayar parçaları nereye konur?
Ayar için ayrılan kılıflar, normal ürünlerin gittiği sepetten ayrı tutulur. Ayar parçası kesim boyunu kontrol etmek için hazırlanmışsa üzerinde hangi boyun denendiği yazılır. Kapatma denemesi için kullanılan örnekte ise yapılan işlemin boş veya ürünlü olduğu belirtilir. Bir ayar örneği sonradan kabul edildiğinde onun hangi iş emrine eklenebileceği üretim prosedürüne göre doğrulanır. Sadece dıştan düzgün görünmesi onu normal üretim parçası yapmaz. İzlenebilirlik için ayrı örnek grubu kullanılır.
Ara istif çok büyürse sonraki istasyon nasıl etkilenir?
Kesilmiş kılıflar uzun süre üst üste kaldığında açık ağzın ayrılması zorlaşabilir veya ilk kullanım yönü karışabilir. İkinci istasyona verilen miktarı gerçek iş hızına göre ayarlayın. İlk ve son parçayı aynı ürünle açarak kıyaslayın. Bir vardiyada fazla istif oluşuyorsa bekleme süresi ile ürün değişimindeki ara miktar ayrı yazılır. Kılıf ölçüsünü değiştirmeden önce aynı parçanın yeni kesilmiş ve beklemiş halini karşılaştırmak, sorunun istif düzeniyle ilişkisini gösterir.
Taban çizgisi normal görünürken sorun yalnızca dolu pakette çıkabilir mi?
Evet. Boş kılıfta film düz durabilir, ürün girdiğinde bir köşe kapanış bölgesine ulaşabilir. İlk örneğin boş ve ürünlü halleri ayrı değerlendirilir. Ürünün doğal yerleşimi değişiyorsa kapanış çizgisine sürekli aynı noktada temas edip etmediğini görün. Ürünü tamamen yerleştirdikten sonra düz kalan film alanı ölçülür. Fark kapanış cihazından değil, ürünün yönünden kaynaklanıyorsa yalnızca ekipman ayarını değiştirmek sonucu kalıcı biçimde düzeltmeyebilir.
İş istasyonu değişince eski numune kullanılabilir mi?
Eski numune karşılaştırma için saklanabilir. Yeni istasyonda film yolu, kesim dayanağı ve kapatma alanı aynı değilse ilk örnek tekrar hazırlanır. İlk boş kesim karttaki boya uyduktan sonra gerçek ürünle yerleşim denenir. Eski ve yeni örnek aynı ölçüyü veriyor fakat iş hareketi değişiyorsa bu fark kartta belirtilir. Örneğin bir masada torba yan taraftan verilirken diğerinde üstten alınabilir. İki düzen için ortak film kullanmak mümkün olsa bile istasyon adımları farklı kalabilir.
Bitmiş paket açıldıktan sonra hangi parça saklanır?
Sorun açma sırasında görüldüyse kılıfın yırtıldığı veya takıldığı bölgeyi kesip ayırmadan önce bütün paketi fotoğraflayın. Film kenarı, ürünün çıkış yönü ve ilk açma hareketi kaydedilir. Sonra boş karşılaştırma örneği ile aynı işten gelmiş olduğu doğrulanır. Açılmış örnek kapatma öncesi ölçümü tek başına temsil etmez. Numuneler farklı aşamaları gösteriyorsa ayrı etiketler, sonraki vardiyanın aynı adımı yeniden denemesini kolaylaştırır.
Ürünü koymadan önce iki ucu da kontrol etmek gerekir mi?
Kesintisiz tüpten iki açık uç beklenir. Taban işlemi yapıldıysa bir uç kapalı, ürün giriş ağzı açık olmalıdır. Bu kontrol, kesik kılıfın sonraki istasyona doğru yönde gitmesine yardım eder. İki uç görünüş olarak çok benzerse örnek istif yönü ve taban çizgisi kartta gösterilir.
Seri üretimde ilk iyi örnek neden ayrı tutulur?
İlk iyi örnek, kullanılan film ve iş ayarı için karşılaştırma noktasıdır. Sonraki bir parça beklenenden farklı görünürse boş boy, taban veya son kapanış onunla ayrı ayrı karşılaştırılır. Örneğin hangi vardiyada, hangi filmden ve hangi tezgâhta geldiği bilinmelidir. Bir sonraki ürünün ilk iyi örneği aynı kod altında saklanmaz.
Taban kapatılmadan ürün yerleştirilebilir mi?
İki ucu açık kılıf olarak kullanılacaksa ürün doğrudan yerleştirilebilir. İş bitiminde bir ucun kapatılması gerekiyorsa, ürünün kapatma alanına taşmaması ve düz filmin yeterli kalması sağlanır. En uygun sıra gerçek istasyon ve ürünle denenir. Tabanı baştan kapanan torba ile sonradan kapatılan kılıf aynı işlem adımlarını gerektirmez.
Tüp film için önce kesim boyu mu, yassı en mi seçilir?
Yassı en ürünün kılıftan geçmesini belirler. Kesim boyu ürünün uzunluğu ve uç paylarıyla ilgilidir. İki ölçüyü birlikte planlayın, fakat her birini ayrı denemede doğrulayın. Ürün hiç içeri yerleşmiyorsa yalnızca kesim boyunu büyütmek işe yaramaz.
Kapatma örneği boş mu, dolu mu saklanmalıdır?
Boş örnek kapanış çizgisini ve düz film payını ölçmeye yarar. Dolu örnek ise ürün yerleşimi, son kapanış ve açma davranışını gösterir. İkisi aynı iş emrine aitse farklı aşama kodlarıyla saklanabilir. Sadece dolu pakete bakmak, kesim veya taban ölçüsünü yeniden almayı zorlaştırabilir.

